Στη σύγχρονη Δύση, η διατροφή συχνά περιορίζεται σε μια μαθηματική εξίσωση θερμίδων, πρωτεϊνών και υδατανθράκων. Για την Παραδοσιακή Κινεζική Ιατρική (ΠΚΙ), όμως, η τροφή είναι κάτι πολύ βαθύτερο: είναι φάρμακο, είναι πληροφορία και, πάνω από όλα, είναι ενέργεια.
Το παρακάτω κείμενο αποτελεί έναν ολοκληρωμένο οδηγό για το πώς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη διατροφή όχι μόνο για να ελέγξουμε το βάρος μας, αλλά για να εναρμονίσουμε ολόκληρο τον οργανισμό μας με τους ρυθμούς της φύσης.
Εσωτερικά όργανα και εξωτερικοί παράγοντες
Στην καρδιά της ΠΚΙ βρίσκεται η έννοια του Qi (Τσι), της ζωτικής ενέργειας που ρέει μέσα μας. Η υγεία μας εξαρτάται από την ποιότητα του Qi που παράγουμε από τον αέρα που αναπνέουμε και την τροφή που καταναλώνουμε.
Στην ΠΚΙ τα βασικά εσωτερικά όργανα είναι πέντε: η Καρδιά, ο Πνεύμονας, το Ήπαρ, ο Νεφρός και ο Σπλήνας. Το κάθε ένα έχει συγκεκριμένη λειτουργία και αλληλεπιδρά με τα υπόλοιπα, ανταλλάσσοντας ουσίες και ενέργεια.
Με βάση την ΠΚΙ πολλές παθήσεις προσομοιάζουν με την επίδραση καιρικών φαινομένων (Άνεμος, Κρύο, Ζέστη, Υγρασία) στα διάφορα όργανα του σώματος. Η συσσώρευση Κρύου και κυρίως Υγρασίας είναι η αιτία πολλών ασθενειών, ιδιαίτερα στο πεπτικό σύστημα και τον μεταβολισμό.
| Όργανο | Στοιχείο | Συναίσθημα | Γεύση | Λειτουργία & Τροφές |
|---|---|---|---|---|
| Ήπαρ | Ξύλο | Θυμός | Ξινή | Βοηθά στη ροή της ενέργειας. Τροφές: Λεμόνι, ξύδι, τουρσί, ακτινίδιο. |
| Καρδιά | Φωτιά | Υπερδιέγερση | Πικρή | Καθαρίζει τη θερμότητα, βοηθά την πέψη. Τροφές: Ρόκα, αντίδια, κακάο. |
| Σπλήνας | Γη | Ανησυχία | Γλυκιά | Τονώνει και θρέφει τον οργανισμό. Τροφές: Καρότα, κολοκύθα, ρύζι. |
| Πνεύμονας | Μέταλλο | Θλίψη | Πικάντικη | Κινεί το Qi και διώχνει το κρύο. Τροφές: Τζίντζερ, σκόρδο, πιπέρι. |
| Νεφρός | Νερό | Φόβος | Αλμυρή | Μαλακώνει τους ιστούς, κινεί τα υγρά. Τροφές: Θαλασσινό αλάτι, φύκια, όσπρια. |
Όργανο: Ήπαρ
Στοιχείο: Ξύλο
Συναίσθημα: Θυμός
Γεύση: Ξινή
Λειτουργία & Τροφές: Βοηθά στη ροή της ενέργειας. Τροφές: Λεμόνι, ξύδι, τουρσί, ακτινίδιο.
Όργανο: Καρδιά
Στοιχείο: Φωτιά
Συναίσθημα: Υπερδιέγερση
Γεύση: Πικρή
Λειτουργία & Τροφές: Καθαρίζει τη θερμότητα, βοηθά την πέψη. Τροφές: Ρόκα, αντίδια, κακάο.
Όργανο: Σπλήνας
Στοιχείο: Γη
Συναίσθημα: Ανησυχία
Γεύση: Γλυκιά
Λειτουργία & Τροφές: Τονώνει και θρέφει τον οργανισμό. Τροφές: Καρότα, κολοκύθα, ρύζι.
Όργανο: Πνεύμονας
Στοιχείο: Μέταλλο
Συναίσθημα: Θλίψη
Γεύση: Πικάντικη
Λειτουργία & Τροφές: Κινεί το Qi και διώχνει το κρύο. Τροφές: Τζίντζερ, σκόρδο, πιπέρι.
Όργανο: Νεφρός
Στοιχείο: Νερό
Συναίσθημα: Φόβος
Γεύση: Αλμυρή
Λειτουργία & Τροφές: Μαλακώνει τους ιστούς, κινεί τα υγρά. Τροφές: Θαλασσινό αλάτι, φύκια, όσπρια.
Το «εσωτερικό δοχείο»
Ο μεταβολισμός μας παρομοιάζεται με ένα «εσωτερικό καζάνι». Το Στομάχι είναι το δοχείο που δέχεται την τροφή, ενώ ο Σπλήνας είναι η «φωτιά» που τη μετασχηματίζει.
Η Παχυσαρκία ως ανισορροπία δεν θεωρείται απλώς πλεόνασμα λίπους, αλλά ένα σύνδρομο «εσωτερικής ανεπάρκειας» και «εξωτερικής υπερβολής».
Υγρασία και Φλέγμα: όταν ο Σπλήνας αδυνατεί να μεταβολίσει σωστά την τροφή, δημιουργείται Υγρασία. Αν αυτή παραμείνει, μετατρέπεται σε Φλέγμα, το οποίο στην ΠΚΙ ταυτίζεται με το περιττό σωματικό λίπος και τις κατακρατήσεις.
Yin & Yang στις τροφές
Στην ΠΚΙ οι τροφές κατηγοριοποιούνται με βάση δύο κριτήρια:
- Τη θερμοκρασία τους, όπου χωρίζονται σε ψυχρές και θερμές.
- Την ενεργειακή τους ιδιότητα, όπου χωρίζονται σε ψυχρές, θερμές και ουδέτερες.
Το χειμώνα προτιμούνται οι ζεστές ενεργειακά τροφές και το καλοκαίρι οι ψυχρές. Οι ουδέτερες ενεργειακά τροφές είναι για όλες τις εποχές.
Θερμά ενεργειακά τρόφιμα: λάχανο, κρεμμύδι, σκόρδο, κολοκύθι, πράσα, καρύδα, αβοκάντο, ξηροί καρποί, βούτυρο, έλαια, τα περισσότερα κρέατα, σοκολάτα, πιπέρι καγιέν, κανέλα, γαρύφαλλο, τζίντζερ, βασιλικός, δενδρολίβανο.
Κρύα ενεργειακά τρόφιμα: μαρούλι, σέλινο, ραπανάκι, αγγούρι, μπρόκολο, ντομάτες, φυλλώδη λαχανικά, μελιτζάνα, μπανάνες, αχλάδια, πορτοκάλια, ακτινίδια, μήλα, καρπούζι, χυμοί, κριθάρι, σιτάρι, φασόλια, γιαούρτι, μέντα, κόλιανδρος, αφεψήματα από βότανα.
Ουδέτερα ενεργειακά τρόφιμα: σύκα, ελιές, δαμάσκηνα, μανιτάρια, καρότο, καλαμπόκι, πατάτα, γλυκοπατάτα, αμύγδαλα, μαύρο σουσάμι, φυστίκια, μπιζέλια, πίτουρο ρυζιού, σίκαλη, ηλιόσπορος, γάλα, θαλασσινά, γλυκόριζα.
Το βιολογικό ρολόι
Πρέπει επίσης να γνωρίζουμε πως η ζωογόνος ενέργεια Qi, η οποία διατρέχει, στηρίζει και θρέφει όλα τα όργανα του σώματος, εξαρτάται από τρεις βασικούς παράγοντες: την κληρονομικότητα, την αναπνοή και τη διατροφή.
Εποχιακή διατροφή
Μόνιμη ευεξία με βάση την ΠΚΙ
Προληπτικά μέτρα που περιορίζουν τον σχηματισμό Υγρασίας και Φλέγματος:
Τροφές και ουσίες που πρέπει να περιορίσετε ή να αποφύγετε:
Τροφές που πρέπει να ενσωματώσετε καθημερινά για να μειώσετε την Υγρασία:
Πολύ σημαντική στη βάση της ΠΚΙ
Πολύ σημαντική με βάση την ΠΚΙ είναι η ισορροπία γεύσεων μέσα στο διαιτολόγιό μας. Τροφές οι οποίες μπορούν να συμπεριληφθούν προκειμένου να υπάρχει ισορροπία στις γεύσεις είναι:
Δυσκοιλιότητα και μείωση όρεξης
Με βάση την Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική, για την καταπολέμηση της δυσκοιλιότητας ιδανικές είναι οι εξής τροφές: βιολογικός χυμός αλόης, σπόροι chia, μαύρο σουσάμι, ξηροί καρποί, τροφές με το φύτρο τους, καλοκαιρινά φρούτα φρέσκα ή αποξηραμένα.
Τροφές που κόβουν την όρεξη είναι κουάκερ, αυγά, λιναρόσπορος, μήλο και ανάλατοι ξηροί καρποί.
Η διατροφή ως ισορροπία
Η διατροφή κατά την ΠΚΙ δεν είναι μια αυστηρή δίαιτα περιορισμών, αλλά ένας τρόπος να επανασυνδεθούμε με τις ανάγκες του σώματός μας. Επιλέγοντας τροφές με βάση την εποχή, τη θερμοκρασία και την ποιότητά τους, δεν χάνουμε μόνο βάρος, αλλά κερδίζουμε διαύγεια, ενέργεια και μακροζωία.